Chắn dùng bộ 100 lá, mỗi người cầm 19 lá, và ván thường kết thúc khi có người ghép đủ mười bộ với ít nhất sáu chắn. Bộ 100 lá là điểm khác rõ nhất giữa chắn và những trò như phỏm hay liêng, vốn chơi bằng bộ Tây 52 lá. Còn một luật hay bị quên khi ngồi bàn Chắn VIP79: ù rồi vẫn phải xướng đúng tên cước thì mới được tính điểm.
Chắn VIP79: bộ bài 100 lá và cách chia 19-20 lá mỗi người
Bộ Chắn có ba chất là Văn, Vạn và Sách. Mỗi chất gồm tám hàng đếm từ Nhị tới Cửu, như Tam Vạn hay Thất Sách. Ngoài ra còn một kiểu lá đứng riêng là Chi Chi, không thuộc chất nào.
Mỗi kiểu lá, kể cả Chi Chi, có bốn lá giống hệt nhau. Phép tính khớp ngay: ba chất nhân tám hàng cộng một Chi Chi được 25 kiểu, nhân bốn bản mỗi kiểu ra đúng 100 lá.
Một bàn chuẩn ngồi bốn người. Người cầm cái nhận 20 lá để đánh mở ván, ba người còn lại mỗi người 19 lá. Số lá dư xếp úp giữa bàn và gọi là Nọc.
Chắn, cạ, ba đầu: ba cách ghép lá cơ bản
Cầm hai lá Tam Vạn giống nhau tuyệt đối, cả hàng cả chất, bạn có một chắn. Đổi một trong hai lá đó sang Tam Văn, cùng hàng nhưng lệch chất, bộ bạn cầm chỉ còn là cạ. Thêm vào cạ đó một lá Tam Sách nữa, đủ ba lá cùng số nhưng ba chất khác nhau, gọi là ba đầu.
Khi đếm mười bộ lúc cuối ván, chỉ chắn và cạ được công nhận là bộ hợp lệ. Ba đầu thường bị tách ra thành một cạ cộng thêm một lá dư, chờ ghép tiếp ở lượt sau.
Ba cách ăn bài: ăn thường, bốc nọc, chíu
Khi chơi Chắn VIP79 và người trước đánh ra một lá, bạn có ba cách phản ứng. Ăn thường là ghép lá đó với lá có sẵn trên tay để tạo chắn hoặc cạ. Bốc nọc là lấy một lá từ Nọc khi không ăn được lá vừa đánh ra.
Chíu nằm riêng một kiểu, không giống hai cách còn lại. Điều kiện là trên tay đã có sẵn ba lá giống hệt nhau. Hễ lá thứ tư giống hệt lộ ra, bất kể ai bốc được hay ai vừa đánh ra, bạn giành quyền ăn ngay tại chỗ, bỏ qua thứ tự lượt chơi thông thường.
Một lá đã ghép thành chắn và hạ xuống bàn thì không được rút ra để đánh lại hay ghép sang bộ khác.
Điều kiện để ù: đủ 10 bộ, ít nhất 6 chắn
Ù xảy ra khi 19 lá trên tay, kể cả lá đã ăn trước đó, cộng với một lá bốc hoặc ăn cuối cùng, ghép đủ thành mười bộ chắn hoặc cạ. Trong mười bộ đó phải có ít nhất sáu chắn. Chíu được tính là hai chắn khi xướng.
Lá cuối giúp bạn đủ điều kiện chỉ hợp lệ nếu đến từ việc bốc ở Nọc hoặc ăn đúng lá người khác vừa đánh ra. Chưa đủ cả hai điều kiện này thì chưa được hô Ù.
Con số mười bộ có lý do. Mỗi chắn hoặc cạ gồm đúng hai lá, nên 19 lá trên tay cộng lá cuối thành 20 lá, chia vừa khít cho mười bộ. Người cầm cái bắt đầu với 20 lá nhưng phải đánh đi một lá, nên sau lượt mở ván cũng trở về mức 19 lá như ba người kia. Khi ngồi bàn chắn VIP79, đếm lại số bộ trước mỗi lần định hô Ù là thói quen đáng giữ.
Cước ù: vì sao ù rồi vẫn phải xướng
Hô “Ù” mới chỉ dừng ván, chưa tính tiền ngay. Người thắng còn một việc nữa: gọi tên từng cước mà bộ bài của mình đang chạm tới, việc này gọi là xướng, và chỉ cước nào được gọi tên mới lên điểm.
Quên gọi một cước, phần điểm đó mất trắng, không ai tính bù giúp sau đó. Ngược lại, gọi tên một cước mà bài không thật sự có, người xướng sai phải đền đúng theo cước mình vừa lỡ gọi. Tiếng hô “Ù” chỉ được dùng đúng một lần mỗi ván.
Luật xướng khiến việc nhớ đúng tên cước quan trọng không kém việc xếp đủ mười bộ. Một ván Chắn VIP79 có thể ù đúng luật nhưng mất điểm oan nếu người thắng quên xướng hoặc gọi sai tên cước mình đang có.
Ba nhóm cước theo thời điểm ù
Theo luật phổ biến, các cước thường gặp chia được thành ba nhóm theo lúc bạn ù.
| Nhóm | Cước | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Ù ngay khi vừa chia bài | Thiên ù, Địa ù | Bài vừa chia đã đủ mười bộ, ít nhất sáu chắn, chưa cần đánh lá nào |
| Ù nhờ cách ù đặc biệt lúc đang chơi | Thông, Chì, Bạch thủ | Thông là ù ngay ván kế sau ván mình vừa thắng; Chì là ù tại cửa của chính mình; Bạch thủ là ù bằng cách chỉ chờ đúng một lá |
| Ù dựa trên cấu trúc bài hiếm | Thập thành, Kính tứ chi, Tám đỏ, Lèo | Thập thành toàn chắn không cạ; Kính tứ chi có bốn lá Chi Chi; Tám đỏ có tám lá màu đỏ; Lèo đủ bộ cửu vạn, bát sách, chi chi |
Ngoài ba nhóm trên còn vài cước cộng thêm như Tôm, Thiên khai, Ăn bòn, tính cộng vào ván ù chứ không phải cách ù riêng. Điểm số cụ thể của từng cước khác nhau giữa các chiếu, nên hỏi quy định trước khi vào bàn chắn VIP79 hay bàn ở nơi khác là cách chắc chắn nhất.
Một ván ví dụ: xếp bài gần ù
Lấy một tay bài tự đặt để minh họa. Bạn đang giữ năm chắn, tức mười lá, cộng bốn cạ, tức tám lá, tổng mười tám lá. Lá thứ mười chín nằm lẻ loi, chưa ghép được với lá nào.
Lá lẻ đó chỉ cần đúng một lá giống hệt về cả hàng lẫn chất để thành chắn thứ sáu. Khi lá ấy xuất hiện, dù bạn bốc từ Nọc hay ăn từ người vừa đánh, bạn ghép ngay.
Lúc này tay bài có sáu chắn và bốn cạ, tổng cộng mười bộ, đủ sáu chắn, hợp lệ để hô Ù. Vì không rơi vào thiên ù, địa ù, thập thành hay các cước hiếm khác, ván này ù mà không kèm cước đặc biệt nào để xướng.
Vài lỗi khiến ván chắn mất điểm oan
Lỗi hay gặp nhất ở người mới chơi Chắn VIP79 là ăn vội một lá để chốt chắn, trong khi lá đó lẽ ra giúp hoàn thành một cước lớn hơn nếu chờ thêm một lượt. Ăn rồi thì không rút lại được, nên cân nhắc trước khi hạ bộ xuống bàn.
Lỗi thứ hai nằm ở phần xướng. Nhiều người hô Ù xong quên luôn một cước nhỏ như Tôm hay Ăn bòn vì mải kiểm tra các cước lớn trước. Phần cước quên xướng không được tính bổ sung, nên liệt kê hết các cước nghi ngờ trước khi xướng, thay vì xướng xong mới nhớ ra.
Lỗi thứ ba là nhầm cạ với ba đầu khi đang xếp bài giữa ván. Ba đầu thực chất là một cạ cộng thêm một lá rời, không tự động tính là một bộ hợp lệ cho tới khi lá rời đó ghép thêm được với một lá khác cùng hàng.
Câu hỏi thường gặp khi chơi Chắn VIP79
Bàn chỉ có 2 hoặc 3 người thì chia bài ra sao?
Một số nơi vẫn chơi chắn với 2-3 người, dù đây không phải số người chuẩn của trò Chắn. Khi đó mỗi người cầm nhiều lá hơn mức 19 lá thông thường, và cách chia cụ thể tùy theo thỏa thuận của từng nhóm ngồi bàn. Vì vậy nên chốt cách chia trước khi bắt đầu ván.
Chíu có bắt buộc phải ăn ngay không?
Theo luật phổ biến, chíu là quyền, không phải nghĩa vụ. Bạn có thể ăn ngay để chốt bốn lá giống nhau, hoặc bỏ qua nếu tính toán khác có lợi hơn cho bộ đang xếp trên tay mình lúc đó. Quyết định nằm ở việc ăn lá đó có làm bạn gần ù hơn hay không.
Chia xong bàn bốn người thì Nọc còn bao nhiêu lá?
Nọc còn 23 lá trong bàn Chắn VIP79 bốn người. Phép tính là 100 lá trừ đi 77 lá đã chia, gồm 20 lá của người cầm cái và 19 lá của mỗi người trong ba người còn lại. Mỗi lần ai đó bốc nọc, số lá úp giữa bàn giảm đi một, nên nọc cạn dần theo từng vòng đánh.
Đếm đủ mười bộ rồi mới nghĩ đến cước
Nhiều người mới chỉ lo học thuộc tên cước mà quên mất gốc của ván Chắn VIP79 là đếm đủ mười bộ với ít nhất sáu chắn. Xướng đúng hay sai chỉ có giá trị sau khi điều kiện ù đã đạt.
Người chơi dưới 18 tuổi không được cược tiền thật, kể cả ở bàn chắn VIP79. Ghi nhớ đúng thứ tự ăn bài và điều kiện ù giúp bạn tránh mất điểm oan ở ngay bước xướng cuối ván.
